شربت سکنجبین

سکنجبین‌ها از اشکال دارویی مهم طب سنتی ایران‌اند کـه دارای کاربرد فراوان در دستورات حفظ سلامتی و نسخه‌های درمانی هستند. سکنجبین یکی از شربت‌های خوش‌طعم در طب سنتی است و در این طب از فواید بسیار برای این شربت نام‌برده شده است همچنین طبع این گیاه گرم است. بـا توجـه بـه داروهای گیاهی فراوانی که در ساخت انواع سـکنجبین به‌کاربرده می‌شود، خواص فـراوان درمـانی و حفـظ سـلامتی بـرای سکنجبین شمرده شده اسـت کـه آن را در زمره پرکـاربردترین داروهای طب سنتی ایران قرار می‌دهد با توجه به تنوع اجزای اولیه و نسبت‌های آن‌ها نمونه‌های متنوعی از سکنجبین قابـل تهیـه و اسـتفاده اسـت.

کاربرد سکنجبین در درمان بیماری
 عمده کاربرد درمانی سکنجبین ساده، درمان بیماری‌های بـا غلبه گرمی و خصوصاً غلبـه گرمـی و خشـکی و در اصـطلاح بیماران دچار سـوءمزاج حـار یـابس اسـت همچنـین در مورد اثرات عمومی سکنجبین‌ها اشـاره شـده کـه تشـنگی را برطرف می‌کند، باعث سکون صفرا می‌شود، کـام و دهـان را مرطوب نگه می‌دارد و سده اندام‌های داخلی را باز کرده، خلـط رقیق را به ادرار بول از رگ‌ها بیرون می‌کند و چه‌بسا می‌تواند طبع را خیسانده و باعث اسهال شود سکنجبین را مولد خون لطیف دانسته و ذکر می‌کند که سکنجبین خلط‌ها را لطیف و سینه را پاک کرده و سده جگر و سـپرز را می‌گشاید آن را در سـاکن کردن صفرا، به‌خصوص زمـانی کـه سـرد نوشـیده شـود مـؤثر دانسته و ذکر کرده که اگر در معده و روده‌ها رطوبتی باشـد آن را نضج داده و با اجابت طبع دفع می‌کند. همچنین از نظـر وی، سکنجبین موافق کبد  بوده و سده آن را می‌گشاید. در ایـن اثـر نوع بزوری آن، که با افزودن دانه‌های برخـی گیاهـان دارویـی تهیه می‌شود نافع‌تر است. البته عقیلی خراسانی نـوع بـزوری را در تسکین صفرا به‌اندازه سکنجبین ساده مؤثر نمی‌داند و بـه همین علت برای گشایش سده کبد، نوع بزوری و برای تسکین صفرا، نوع ساده آن را توصیه می‌کند آنجایی که سکنجبین می‌تواند به‌سرعت به ناحیه کبد نفوذ کرده و خود را به بخش محـدب کبـد برسـاند، عـلاوه بـر خـواص ذکرشده، در بیماری‌های تب‌دار نیز مناسب است سکنجبین علاوه بر کـاربرد مسـتقیم در حفـظ سـلامتی یـا درمان بیماری‌ها، به‌عنوان مصلح برخی مفـردات ماننـد رطـب، رازیانه، اسطوخدوس و برخی داروهای دیگر نیز مورد اسـتفاده قرار می‌گیرد. بدین ترتیب که وقتی فرد بیماری بـه علـت نـوع بیمــاری خــود نیازمنــد مصــرف داروهــای خاصــی ماننــد اسطوخدوس است ممکن است به علت کیفیت گـرم خـود یـا سایر خصوصیات، بـرای او عوارضـی را ایجـاد کنـد، مصـرف هم‌زمان سکنجبین با داروی مذکور به‌عنوان مصـلح آن دارو از بروز عوارض نامطلوب پیشـگیری می‌کند.
البتـه مصـرف خـود سـکنجبین نیـز دارای محدودیت‌هایی اسـت کـه ایـن محدودیت‌ها در افراد با مـزاج سـرد مهم‌تر اسـت. همچنـین مصرف طولانی‌مدت آن در بیماری‌های سـرد اعضـایی ماننـد رحم، معده و تارهای عصـبی مضـر اسـت و ایـن عـوارض در سردمزاج‌ها بیشتر بوده و بـا سـرعت بیشـتری اتفـاق مـی‌افتـد. همچنین انواعی از سکنجبین که مزه ترش آن‌ها غلبه دارد باعـث تحریک سرفه شده و به ریه آسیب میزند .در ایـن مـوارد هم با استفاده از مصـلحات سـکنجبین ماننـد جـلاب در مـورد تحریک سرفه از عوارض مذکور پیشگیری خواهد شد.

این محصول فرآوردهٔ گیاهی و خوراکی سنتی است و دارو محسوب نمی‌شود. مطالب این صفحه جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین تشخیص، تجویز یا درمان پزشک نیست. مصرف آن برای زنان باردار و شیرده، کودکان، افراد دارای بیماری زمینه‌ای و کسانی که دارو مصرف می‌کنند، باید با مشورت پزشک یا متخصص طب سنتی انجام شود.