به بالا رفتن مقدارکلسترول و تری‌گلیسیرید از مقدار طبیعی آن‌ها در خون، بیماری چربی خون می گویند. میزان چربی خون در اثر مصرف مواد غذایی با چربی اشباع شده بالا یا هنگام بروز اختلال در سوخت و ساز چربی، افزایش می‌یابد. در ادامه رژیم غذایی و سبک زندگی مناسب برای جلوگیری از این بیماری و راهکاراهای طب سنتی برای درمان آن را بیان می‌کنیم.
افزایش سطح چربی در جریان خون را چربی خون می‌نامند. چربی‌های موجود درخون شامل کلسترول‌ها و تری‌گلیسیریدها هستند. افزایش چربی خون با تجمع در دیواره رگ‌ها، باعث تنگی رگ‌ها می‌شود و به همین دلیل باعث افزایش خطر ابتلا به سکته مغزی، درد قفسه سینه و گرفتگی عروق می‌شود. با رعایت رژیم غذایی، فعالیت منظم ورزشی می‌توان تا حدی چربی خون را کاهش داد. در طب سنتی گیاهان دارویی زیادی برای کاهش سطح کلسترول خون وجود دارد ولی اشخاصی که برای کاهش چربی خون دارو مصرف می‌کنند به منظور استفاده از گیاهان دارویی باید با پزشک خود مشورت کنند.
تعریف چربی خون
افزایش سطح چربی در جریان خون را چربی خون می‌نامند. چربی‌های موجود درخون شامل کلسترول‌ها و تری‌گلیسیریدها هستند. در نتیجه اگر سطح کلسترول و یا تری‌گلیسیرید خون از سطح نرمال خود بالاتر رود فرد دچار چربی خون می‌شود. چون چربی‌ها در آب حل نمی‌شوند بنابراین به شکل ابتدایی در جریان خون حمل نمی‌شوند. کلسترول‌ها و تری‌گلیسیریدها در بسته‌های لیپوپروتئین که مجموعه‌ای از چربی و پروتئین هستند قرار گرفته و از طریق جریان خون به حرکت در می‌آیند. چون پروتئین در آب محلول است در نتیجه بسته‌های لیپوپروتئین می‌توانند چربی را از طریق خون به سمت بافت‌های بدن انتقال دهند.
تفاوت و شباهت تری گلیسرید و کلسترول
تفاوت بین این دو چربی در کارکرد آن‌ها در داخل بدن است. به این ترتیب که، تری گلیسیرید در سلول‌های چربی ذخیره می‌شود برای تولید انرژی سوزانده می‌شود در نتیجه تری گلیسرید منبع انرژی به حساب می‌آید، درحالی‌که کلسترول ماده ای چرب است که بیشتر در بدن ساخته می‌شود. و کبد انسان از چربی‌های اشباع شده ای که در غذاها یافت می‌شود کلسترول را می‌سازد. در غذاها (به جز تخم مرغ، جگر و قلوه که مقداری کلسترول در خود دارند) مقدار بسیار کمی کلسترول موجود است. کلسترول نقش مهمی در هر یک از سلول‌های بدن دارد علاوه بر آن بدن به وسیله کلسترول سایر مواد شیمیایی مورد نیاز خود را می‌سازد چون بدن برای ساخت سلول‌ها و برخی هورمون‌ها، ساخت ویتامین D و جذب ویتامین‌های محلول در چربی از کلسترول استفاده می‌کند. تری گلیسیریدها در پی واکنش‌هایی در بدن شکسته می‌شوند و در مقابل کلسترول‌ها، دارای ترکیب ساختاری در داخل بدن هستند.
شباهت این دو در این است که هر دو چربی‌های هستند که در خون موجود می‌باشند و بدن در حد نرمال به این چربی‌ها نیاز دارد. هر دو نوع این چربی‌ها در بدن ساخته می‌شود و بدن برای تولید این چربی‌ها به مصرف غذا نیاز دارد و همچنین هر دو برای انتقال از طریق جریان خون در بسته‌های لیپوپروتئین قرار می‌گیرند.
انواع چربی خون
افزایش چربی خون به افزایش سطح تری گلیسرید خون و یا افزایش سطح کلسترول خون گفته می‌شود. افزایش کلسترول خون با توجه به Density(چگالی) آن به دو نوع HDL(High Density Lipoprotein)، LDL(Low Density Lipoprotein) و VLDL(Low Density Lipoprotein (Very تقسیم می‌شود. HDL، LDL و VLDL جزء ذرات لیپوپروتئینی می‌باشند و هر کدام از این ذرات شامل فاکتورهای تری گلیسرید، کلسترول و پروتئین می‌باشند که میزان هر یک از این فاکتورها در این ذرات متفاوت است. HDL دارای بیشترین مقدار پروتئین، LDL دارای بیشترین مقدار کلسترول و VLDL دارای بیشترین مقدار تری گلیسرید می‌باشد. مقدار طبیعی کلسترول بدن کمتر از ۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر است. مقدار کلسترول کل بیشتر از ۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر است نشان دهنده در معرض خطر بیشتری برای بیماری قلبی است. با این حال سطح LDL پیش بینی کننده بهتری از بیماری‌های قلبی بوده، و تعیین می‌کنند که چگونه کلسترول بالای شما باید درمان شود.. مقدار مناسب تری گلیسیرید کمتر از ۱۵۰ میلی گرم در دسی لیتر می‌باشد.

LDL
بیشتر کلسترول خون (۷۰ درصد آن) LDL می‌باشد. LDL دارای مقدار زیادی کلسترول و مقدار کمی پروتئین می‌باشد. LDL کلسترول را از کبد می‌گیرد و به بافت‌های بدن انتقال می‌دهد. این نوع کلسترول به راحتی به جدار داخلی دیوارهٔ رگ‌ها می‌چسبد و باعث باریک شدن و در نهایت انسداد مجرای داخلی رگ‌ها می‌گردد. از این رو به این نوع کلسترول، کلسترول بد خون می گویند. افزایش LDL خون باعث افزایش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی می‌شود. مقدار طبیعی LDL کمتر از ۱۳۰ میلی گرم در دسی لیتر است.

HDL
HDL دارای مقدار زیادی پروتئین و مقدار کمی کلسترول می‌باشد. کلسترول باقیمانده در رگ‌ها توسط HDL حمل می‌شود که باعث مصرف کلسترول می‌شود.HDL در کبد و روده‌ها ساخته می‌شود و قسمت اعظم آن را پروتئین (۵۰%) درصد و قسمت کمتر آن را کلسترول و تری گلسیرید تشکیل می‌دهد و کار عمده آن انتقال کلسترول از بافت‌ها و هدایت آن به سمت کبد است. این نوع کلسترول، کلسترول‌های LDL موجود در طول دیوارهٔ رگ‌ها را پیدا کرده و به آن‌ها می‌چسبد و آن‌ها را از جدار رگ‌ها پاک می‌کند و از باریک شدن و انسداد رگ‌ها جلوگیری می‌نماید. به همین دلیل HDL به کلسترول خوب معروف است. مقدار طبیعی HDL بیشتر از ۳۵ میلی گرم در دسی لیتر است.
VLDL
دارای بالاترین میزان تری گلیسرید است. VLDL نیز همچون LDL ذرات کلسترولی را بزرگ تر کرده و منجر به تنگ و باریک شدن رگ‌های خونی می‌شود. افزایش VLDL خون باعث افزایش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی می‌شود. اگر شما تحت درمان کلسترول بالای خون هستید ولی همچنان دارای VLDL بالا هستید، به درمان اضافه تری جهت کاستن آن نیاز خواهید داشت چرا که VLDL حاوی مقادیر زیادی تری گلیسرید است. و باید تری گلیسرید خون کاهش یابد تا VLDL کاهش یابد.
اگر سطح LDL و VLDL خون بالا باشد و سطح HDL خون پایین باشد خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی افزایش می‌یابد
برخی از آزمایش‌ها برای اندازه گیری کلسترول (چربی) خون
• نسبت HDL به : LDL به طور مثال اگر شخصی مقدار HDL خونش ۵۰ میلی گرم در دسی لیتر باشد و مقدار LDL آن ۱۵۰ میلی گرم بر دسی لیتر باشد، نسبت HDL به LDL آن ۰/۳۳ است. اگر نسبت HDL به LDL بالاتر از ۰/۴ باشد، شخص در حالت طبیعی قرار دارد.
• نسبت LDL به HDL را باید به میزان ۲/۵ به ۱ برسانیم تا از نازک شدن رگ‌ها جلوگیری نماییم.
• نسبت کلسترول به HDL به این ترتیب است که اگر شخصی مقدار کلسترول کامل خونش ۲۰۰ میلی گرم بردسی لیتر باشد و مقدار HDL آن شخص ۴۰ میلی گرم بر دسی لیتر باشد، نسبت کلسترول به HDL آن برابر ۵ به ۱ خواهد بود. برای جلوگیری از بیماری قلبی باید این نسبت را به کمتر از ۳/۵ به ۱ برسانیم.

علائم بیماری چربی خون
علائم اصلی افزایش چربی خون ناشی از افزایش حرارت بدن در اثر افزایش صفرا و همچنین سنگین شدن و غلیظ شدن خون است که باعث کاهش سرعت حرکت خون در رگ‌ها می‌شود در نتیجه باعث اختلال در خونرسانی و کمبود نسبی اکسیژن در بافت‌ها خواهد شد. علائم افزایش چربی خون عبارت‌اند از: (افرادی که چربی خون دارند بعضی از بین علائم را دارند)
• احساس سنگینی، خستگی یا کوفتگی در بدن.
• احساس خواب آلودگی
• سوزش و احساس افزایش حرارت نقاط مختلف بدن به خصوص کف پا که معمولاً در شب بیشتر می‌شود.
• دردهای نسبتاً مقاوم به درمان در ناحیه ساق و کف پا (و گاهی هم در سایر نواحی بدن)
• سردردهایی که معمولاً به صورت سنگینی سر هستند.
• خشکی و تلخی دهان در هنگام بیدار شدن از خواب و ناشتا.
• سرگیجه و وزوزگوش
• افزایش تعریق بدن
• ورم و پف کردن صورت
سردرد، سرگیجه، وزوزگوش، سنگینی، خواب آلودگی، طپش قلب و علایمی از این قبیل، پس از مصرف غذای چرب ایجاد می‌شود و با مصرف موادی مثل آبغوره، آبلیمو یا سرکه تسکین می‌یابد.
عوارض بیماری چربی خون
افزایش چربی خون با بیماری‌هایی بعضی از بیماری‌های کبدی و کلیوی، بیماری قند خون، نارسایی مزمن کلیه، چاقی، کم کاری تیروئید، بعضی از عفونت‌ها، اعتیاد به الکل، ایدز و… دیده می‌شود. افزایش چربی خون با تجمع در دیواره رگ‌ها، باعث تنگی رگ‌ها می‌شود و به همین دلیل باعث افزایش خطر ابتلا به سکته مغزی، درد قفسه سینه و گرفتگی عروق می‌شود. در اشخاصی که غلظت تری گلیسیرید آن‌ها بالاست و در عین حال ناهنجاری‌های کلسترول هم دارند (پایین بودن بیش از حد کلسترول خوب (HDL) و یا بالا بودن بیش از حد کلسترول بد (LDL) چنین اشخاصی با خطر سکته قلبی زودرس و تصلب شرائین زودرس رو به رو هستند. همچنین بالا بودن بیش از حد تری گلیسرید علامت این است که فرد به زودی دچار تصلب شرائین و گرفتگی رگ‌هایی خون رسان به قلب خواهند شد.
انواع چربی‌های موجود در مواد غذایی
• چربی‌های اشباع شده
چربی‌های اشباع شده مانند گوشت قرمز، سوسیس، کالباس، همبرگر، قلوه، مغز، زبان، کره، پنیر، بستنی، شکلات، نارگیل، کلوچه، پیراشکی و شیر پرچرب و… که این نوع چربی مستقیماً چربی خون را افزایش می‌دهند.
• چربی‌های اشباع نشده
مانند روغن زیتون، روغن آفتابگردان، روغن سویا، روغن ذرت و گوشت ماهی، اردک و غاز که اثرشان مانند چربی‌های اشباع شده نیست و مستقیماً چربی خون را افزایش نمی‌دهند؛ به علاوه چربی‌های اشباع نشده موجود در ماهی نه تنها چربی خون را افزایش نمی‌دهند، بلکه به رقیق شدن خون نیز کمک می‌کنند.
سطح LDL(کلسترول بدخون) به نسبت چربی‌های اشباع شده ای که مصرف می‌کنیم بالا می‌رود در مقابل سطح HDL(کلسترول خوب خون) پایین می‌آید. از طرفی دیگر چربی‌های اشباع نشده تاثیرات بسیار خوبی بر بدن دارند و بر عکس چربی‌های اشباع شده عمل کرده و سطح LDL را پایین آورده و در مقابل سطح HDL را بالا می‌برند. بنابراین در رژیم غذایی بهتر است از چربی‌های اشباع نشده استفاده کنیم.
سبک زندگی مناسب برای کاهش چربی خون
تغییرات در شیوه زندگی به عنوان درمان اولیه در بسیاری از بیماران مبتلا به چربی خون بالا توصیه می‌شود. ورزش می‌تواند اثر مفید بر روی غلظت چربی خون داشته باشند. ورزش منظم هوازی، به خصوص برای ۲ ساعت یا بیشتر در هفته، با بهبود سطح چربی همراه است بهترین ورزش پیاده روی، دوچرخه سواری و شنا است و همچنین استرس‌های محیطی را تا حد ممکن کاهش دهید و از مصرف الکل و سیگار به شدت پرهیز شود.
رژیم غذایی مناسب برای کاهش چربی خون
خوب است بدانید که قسمت اعظم کلسترول به وسیله کبد ساخته می‌شود، ولی مقادیر قابل ملاحظه‌ای از آن نیز می‌تواند از طریق رژیم غذایی جذب شود. پس اگر به خوردن چربی اشباع شده بیش از نیاز بدنتان ادامه دهید و این چربی را با ورزش نسوزانید، سنگین وزن‌تر و چاق‌تر می‌شوید و این یعنی نزدیک‌تر شدن به بسیاری از بیماری‌ها و از جمله سکته قلبی. توصیه‌های غذایی زیر در کاهش چربی خون موئثر است:
• گوشت مرغ و ماهی را بجای گوشت قرمز استفاده کنید. گوشت مرغ کلسترول ندارد البته بایستی قبل از مصرف پوست مرغ جدا شود.
• نخود فرنگی خشک، لوبیا و سویا می‌تواند به عنوان جایگزین گوشت باشند چون میزان کمی چربی‌های اشباع و کلسترول دارند. نخود خشک و حبوبات نیز دارای مقدار زیادی فیبر هستند، که می‌تواند به کاهش کلسترول خون کمک کنند.
• نان، غلات، حبوبات، برنج، ماکارونی، غلات، حبوبات خشک، و نخود در نشاسته و فیبر بالا و چربی‌های اشباع شده و کالری کم دارند.
• زرده تخم مرغ کلسترول بالایی دارد. زرده تخم مرغ حاوی حدود ۲۱۳ میلی گرم کلسترول است. به همین جهت نبایستی در هفته بیش از ۲ وعده مصرف شوند.
• روغن‌های نباتی مایع که چربی‌های اشباع نشده دارند مانند کانولا، ذرت، زیتون، بادام زمینی، کنجد، دانه سویا و آفتابگردان را انتخاب کنید. حتی الامکان کره نباتی یا مارگارین را جایگزین کره معمولی کنید.
• افرادی که می‌خواهند کلسترول خون خود را کاهش دهند باید عسل، بادام، پسته، فندوق و گردو را هم به میوه‌ها و سبزی‌های رژیمی خود اضافه کنند.
• سیب، جو، هویج، سیر، گریپ فروت، سبوس، لوبیای سویا، گردو و بادام در کاهش کلسترول و چربی مؤثر هستند.
• قبل از غذا، سالاد فصل و همراه غذا سبزیجات تازه استفاده کنید.
• روزانه مقداری سیر مصرف کنید.
• مواد لبنی از قبیل شیر ماست و پنیر کم چرب استفاده کنید.
• در حد امکان از غذاهای سرخ کردنی کمتر استفاده شود و از سرخ کردن متناوب غذاها اکیداً خودداری کنید.
• از نان‌های سبوس دار مثل سنگک و بربری استفاده کنید.
• رژیم غذایی دارای بادام زمینی احتمالاً می‌تواند تاثیرات زیر را بر چربی خون شما داشته باشد:
۱٫ کاهش کل کلسترول و LDL (کلسترول بد)
۲٫ حفظ و نگهداری HDL(کلسترول بد)
۳٫ کاهش تری گلیسیرید.
راهکارهای طب سنتی
در طب سنتی گیاهان دارویی زیادی وجود دارند که کاهش دهنده چربی خون به شمار می‌روند شاتره، گل همیشه بهار، آفتیمون، سویا، گشنیز، جعفری و شوید از گیاهان مؤثر در کاهش چربی و کلسترول هستند. در ادامه تعدادی از گیاهان دارویی برای کاهش چربی خون را توضیح می‌دهیم:
هشدار: اگر فرد بیمار در حال استفاده از داروهای شیمیایی نظیر سیمواستاتین یا آترواستاتین برای چربی بالای خون است؛ نباید بدون نظر پزشک داروها را قطع کند و برای جایگزینی با گیاهان دارویی باید با پزشک معالج خود مشورت کند
کاسنی
کاسنی طبیعت سرد و تر دارد در حدیثی از حضرت محمد صلی الله علیه و آله و السلم آمده است: برگی از کاسنی نیست مگر قطره ای از بهشت بر آن باشد. کاسنی تقویت کننده معده، ضد درد و ضد تب است و برای درمان درد چشم، بیماری‌های کبدی، یرقان، قولنج، نارسایی کلیوی و بیماری‌های اعصاب استفاده می‌شود. کاسنی تصفیه کننده خون است و کلسترول خون را کاهش می‌دهد.

آرتیشو یا کنگر فرنگی
آرتیشو گیاهی با طب گرم وخشک است و معمولاً در فرودین و اردیبهشت رشد می‌کند. این گیاه از جمع شدن چربی در کبد جلوگیری می‌کند، باعث دفع سنگ کیسه صفرا می‌شود و کلسترول خون را به طور چشم گیری پایین می‌آورد. به این منظور دمنوش این گیاه را روزانه مصرف کنید یا از فرآورده‌های دارویی این گیاه مثل قرص سینارول که از عصاره خشک گیاه آرتیشو تهیه شده بعد از هر وعده غذایی استفاده کنید. نکته قابل توجه این است که چون طبع گیاه آرتیشو گرم است ممکن است در بعضی از افراد تولید سودا کند لذا بهتر است با سرکه خورده شود.
سیر
سیر طب گرم وخشک دارد و به علت داشتن ترکیبات گوگردی، خاصیت ضد عفونی کنندگی و کرم کشی دارد. سیر خون را رقیق می‌کند و مانع از انعقاد و لخته شدن خون می‌شود. و از همه مهم تر مصرف مداوم سیر کلسترول خون را پایین می‌آورد و مقدار LDL را کاهش می‌دهد. مقدار مصرف سیر برای این منظور ۳۰ گرم در روز است. جالب است که با مصرف سیر در چند ماه اول مقدار کلسترول ممکن است بالا رود و این بدین علت است که کلسترول از داخل نسوج خارج شده و داخل خون می‌شود که از آنجا دفع شود بعد از اینکه کلسترول به حالت نرمال رسید باید برای نگهداری آن روزی نصف یک حبه سیر خام ترجیحاً با ماست مصرف کرد.
نعناع
نعناع بهترین دوست کبد است و کبد را تمیز کرده وصفرا را رقیق می‌کند و کلسترول خون را پایین می‌آورد. برای این مورد چای نعناع را قبل از غذا بنوشید.

مرزه
مصرف عصاره برگ گیاه مرزه، چربی خون را کاهش می‌دهد. مصرف سه بار در روز و هربار به میزان ۵۰ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن موجب افزایش پروترومبین (PT) و پارشیال پروترومبین (APTT) فعال می‌گردد که هر دو از فاکتورهای انعقادی خون می‌باشند.
آویشن
دم کردهٔ آویشن که از دیدگاه طب سنتی ایران دفع کنندهٔ رطوبت و بلغم از بدن و پایین آورنده چربی خون محسوب می‌شود و بسیار مفید است.
سیاهدانه
مصرف روزانهٔ یک قاشق چای خوری پودر یا نیمکوب شده سیاه دانه یا دانه تره هم می‌تواند در کاهش چربی خون تأثیر داشته باشد.
شوید
نوشیدن دم کرده شوید و لیموعمانی یک ساعت پس از غذا می‌تواند در کاهش سطح
کلسترول و چربی خون مؤثر باشد.
سماق
مصرف سماق همراه غذا نیز به دلیل تاثیرهایی که روی صفرا دارد، می‌تواند در پایین آوردن چربی خون مفید و مؤثر باشد. همچنین روزی یک فنجان نوشیدن دمنوش سماق تأثیر زیادی بر کاهش چربی خون دارد.
خواص چای پور
چای پور (Puer) یکی از معروف‌ترین انواع چای چینی است که مصرف آن کاهش چربی و کلسترول‌خون را به همراه دارد.

دیگر دستورات گیاهی برای کاهش چربی خون
• دم کرده پوست نارنگی و زنجبیل نیز در درمان این بیماری، بسیار مؤثر است.
• نوشیدن دم کردهٔ زینان و عناب نیز مفید است.
• میوهٔ زیتون و روغن آن هم کلسترول را کاهش می‌دهند.

نسخه دکتر خیر اندیش برای درمان بیماری چربی خون
از نظر دکتر خیر اندیش تری گلیسرید خلط سرد و کلسترول خلط گرم است و از این جهت است وقتی که حجامت می‌کنیم کلسترول کاهش می‌یابد اما تری گلیسرید کاهش پیدا نمی‌کند. ولی با خوردن گرمی‌ها تری گلیسیرید هم پایین می‌آید و وقتی که فصد می‌کنیم یا غذای گرم می‌خوریم هم کلسترول و هم تری گلسیرید کاهش می‌یابد (در افراد با مزاج دموی معمولاً هر دوی این‌ها بالاست)
درمان:
۱٫ هر روز صبح یک عدد سیب ناشتا میل کنید.
۲٫ همراه غذا سیر خام مصرف کنید که بهترین دارو سیر است.
۳٫ روزانه قبل از هر وعده غذایی یک استکان عرق باباآدم بنوشید.
۴٫ روزانه جهل دانه عناب را در آب، جوشانده و میل کنید.

معجون کاهش چربی خون در سرزمین سلامتی کاکوتی

 بیماری را که در آن تعداد گلبول‌های قرمز در واحد حجم افزایش می‌یابد، غلظت خون می‌نامند. این بیماری همانند بقیه بیماری‌ها علائم و عوارض خاص خود را دارد و برای کنترل و درمان این بیماری تغییراتی در سبک زندگی و رژیم غذایی لازم است. همچنین طب سنتی راهکارهای برای درمان این بیماری دارد که در این متن توضیح داده می‌شود.
حتما شما هم با رفتن به آزمایشگاه و دیدن خون خود در شیشه مخصوص خون در صورتی که تیره باشد می‌گویید خونم تیره است پس غلیظ شده و بیشتر افراد نیز در ابتدا به فکر حجامت می‌افتند که با حجامت این خون غلیظ را از بدن خارج کنند. ما در این مطلب در ارتباط با خون غلیظ صحبت می‌کنیم و تفاوت آن با خون تیره را می‌گوییم.
غلظت خون چیست؟
گلبول‌های قرمز خون سلول‌هایی هستند که وظیفه اکسیژن رسانی به بافت‌های بدن را به عهده دارد. بیشتر سلول‌های خون را گلبول‌های قرمز تشکیل می‌دهند. آن‌ها اکسیژن را به تمامی بدن می‌رسانند. لذا حجم اصلی آن‌ها را هموگلوبین ) پروتئین حمل کننده اکسیژن (تشکیل می‌دهد. تعداد گلبول‌های قرمز خون بر اساس سن و جنس افراد متفاوت است. آقایان گلبول‌های قرمز بیشتری از خانم‌ها دارند و نوزادان تازه متولد شده اغلب گلبول قرمز بیشتری از بزرگسالان دارند. بیماری را که در آن تعداد گلبول‌های قرمز در واحد حجم افزایش می‌یابد، غلظت خون می‌نامند.) زمانی که اکسیژن کافی به علل مختلف در اختیار سلول‌های بدن قرار نمی‌گیرد، برای جبران آن تعداد زیادتری گلبول قرمز ساخته می شودکه این امر سبب غلیظ شدن خون می‌گردد. (
میزان هموگلوبین خون در زنان باید بین ۱۲ تا ۱۴ گرم در دسی لیتر و در مردان بین ۱۴ تا ۱۶ گرم در دسی لیتر باشد و اگر این عدد در زنان از ۱۶ و در مردان از ۱۸ بالاتر برود، بیماری غلظت خون محسوب می‌شود. علت بالا بودن میزان هموگلوبین در خون مردان نسبت به زنان این است که بعد از سن بلوغ، وجود هورمون‌هایی در مردان تحریکاتی در سیستم خونسازی بدن ایجاد می‌کند که موجب می‌شود میزان غلظت خون در مردان دو گرم نسبت به زنان بالاتر رود. سن شیوع این عارضه بالای چهل سال بوده و در آقایان شایع‌تر است. بسیاری از افراد هنگام خون دادن، خون روشن را دلیل بر رقت آن و خون تیره را دلیل بر غلظت آن می‌دانند، در حالی که این تصور اشتباه است، زیرا نمی‌توان غلظت خون را از طریق چشم غیر مسلح
تشخیص داد. هیچ گاه تیره بودن خون دلیل بر غلظت آن نیست، چون خونی که از فرد گرفته می‌شود از ورید است و خون وریدی به دلیل کمبود اکسیژن اغلب تیره است. با انجام آزمایش خون (CBC) و سنجش میزان هموگلوبین، پزشک می‌تواند به عارضه غلظت خون پی ببرد. هرگاه میزان هموگلوبین خون ) درصد گلبول قرمز خون (از حد معمول بالاتر برود، غلظت خون رخ می‌دهد.
انواع بیماری غلظت خون
بیماری غلظت خون حقیقی به دو دسته اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود که در بیماری غلظت خون اولیه، تولید گلبول‌های قرمز خون توسط سیستم خونساز بدن به صورت خودکار بالاست و در غلظت خون ثانویه، سیستم خونساز بدن سالم است ولی بیماری‌هایی مانند بیماری‌های مزمن ریوی، کلیوی و قلبی و یا تومورها وجود دارد می‌توانند موجب بروز غلظت خون بالا شوند. کمتر از ۱۰ درصد علل بروز این بیماری، داشتن زمینه ارثی است. غلظت خون کاذب در تمام سنین وجود دارد اما غلظت خون اولیه بیشتر در سنین میانسالی و غلظت خون ثانویه در سنین بالا بروز پیدا می‌کند. در بسیاری از موارد غلظت خون تشخیص داده شده، افزایش غلظت خون به صورت کاذب است به این معنا که میزان هموگلوبین خون مناسب است ولی به دلایلی مانند کم آبی بدن در آزمایش این مقدار بالا نشان داده می‌شود.
علائم بیماری غلظت خون
• سرخ شدن صورت ) برافروختگی پوست صورت (
• تیرگی رنگ لب به ویژه هنگام انجام فعالیت‌های ورزشی
• اختلالات تنفسی مثل تنگی نفس
• اختلالات هوشیاری، منگی، خواب آلودگی وسردردهای غیر طبیعی
• اختلالات بینایی مثل تاری دید
• ضعف و بی حالی
• خارش بدن به ویژه بعد از دوش گرفتن با آب گرم
• برجستگی وریدهای چشم
• گزگز دست وپا
با دیدن این علایم می‌توان به احتمال بالا رفتن غلظت خون مشکوک شد ولی همان طور که قبلاً گفته شد تشخیص نهایی با آزمایش‌هایی مثل CBC و سنجش میزان هموگلوبین امکان پذیر است.
عوارض بیماری غلظت خون
• غلظت خون در بدن باعث کند شدن حرکت خون در قلب و رگ‌ها می‌شود که با گرفتگی اندام
هایی نظیر دست و پا، موجب سکته مغزی یا قلبی خواهد شد.
• افزایش غلظت خون در افراد مبتلا به بیماری‌های ریوی، باعث آمبولی ) انسداد جریان خون(
ریه می‌شود.
• زخم معده، دردهای استخوانی و در مراحل بعد نقرس و سنگ کلیوی می‌تواند بروز کند.
• فشار خون بالا
• خونریزی بینی
• بزرگی کبد و طحال
چه عواملی باعث غلظت خون می‌شوند؟
بخشی از علت ابتلا به مشکل غلظت خون، زمینه‌های ارثی و مادرزادی است ۵) تا ۱۰ درصد موارد (. ولی بیشترین علت ابتلا به غلظت خون، وجود بیماری‌های ریوی و قلبی است که باعث کاهش اکسیژن در بدن می‌شوند. زمانی که اکسیژن کافی به بدن نرسد، برای جبران این کمبود، گلبول قرمز بیشتری در بدن ساخته می‌شود و این امر باعث افزایش غلظت خون در رگ‌ها می‌شود. با کمبود اکسیژن در بدن، هورمونی به نام اریتروپویتین از کلیه ترشح می‌شود که این هورمون، مغز استخوان را برای ساخت بیشتر گلبول قرمز تحریک می‌کند تا بتواند کمبود اکسیژن رسانی به بافت‌های بدن را با افزایش گلبول قرمز جبران کند. اغلب افراد ساکن در مکان‌هایی نظیر کوهستان و ارتفاعات و یا مکان‌های دچار آلودگی هوا، به دلیل کمبود اکسیژن، دچار بیماری غلظت خون می‌شوند. (به علت سازش طبیعی بدن با شرایط محیطی (استرس و تنش‌های عصبی هم عامل بروز غلظت خون هستند. استرس و فشارهای روانی سبب افزایش ترشح آدرنالین و در نتیجه بروز انقباضات عروقی می‌شوند، بدین ترتیب پلاسمای خون به خارج عروق نشت کرده و نسبت آن به گلبول قرمز کاهش می‌یابد. تعریق و اسهال‌های شدید از علل بروز غلظت خون کاذب هستند. یکی دیگر از علل مهم غلظت خون، کشیدن سیگار است. با مصرف سیگار، اکسیژن رسانی به خون کم شده و غلظت خون ثانویه ایجاد می‌شود.
در برخی افراد به طور ارثی، هموگلوبین خون به راحتی اکسیژن را به بافت‌ها تحویل نمی‌دهد که در واقع به آن هموگلوبین غیرطبیعی گفته می‌شود که جزء علل نادر غلظت خون محسوب می‌شود بیماری مغز استخوان، تومورهای بدخیم کلیوی و کبدی در بزرگسالان، تومورهای مخچه ای در کودکان، فیبروم های رحمی در زنان، کیست‌های متعدد کلیه، سنگ کلیه و انسداد مجاری ادراری نیز می‌توانند باعث ایجاد غلظت خون شوند. زیاده روی در خوردن غذاهای چرب و سرشار از گوشت قرمز و چربی‌های جامد نیز در ایجاد غلظت خون بی تأثیر نیستند.

راههای کلی درمان بیماری غلظت خون
۱٫ تشخیص و درمان بیماری اولیه که باعث ایجاد غلظت خون شده: از آنجایی که گاهی غلظت خون به دنبال یک بیماری اولیه ایجاد می‌شود، در اولین قدم باید بیماری اولیه تشخیص و درمان گردد.
۲٫ مهم‌ترین اقدام بعدی، عدم استعمال هرگونه دخانیات و همچنین دوری از محیط‌های آلوده و قرار نگرفتن در معرض آلودگی هوا است.
۳٫ برای درمان غلظت خون کاذب نوشیدن فراوان مایعات ۸ لیوان آب و یا سایر مایعات در روز ضروری است.
۴٫ جهت درمان غلظت خون اولیه از خونگیری (اهداء خون ویا حجامت) و داروها مثل آسپرین استفاده می‌شود. البته خون دادن باید با احتیاط انجام شود و حتماً قبل از این کار باید مایعات زیاد مصرف کنید و مدتی رژیم غذایی را رعایت کنید تا دچار مشکلات کاهش حجم ناگهانی مایعات بدن یا همان شوک هیپوولمیک نشوید، این حالت در کسانی که غلظت خون دارند شایع تر است. ولی در حجامت چون حجم خونی که از بدن خارج می‌شود خیلی کم است مشکل خاصی هم بوجود نمی‌آورد.
۵٫ در نهایت دردرمان غلظت خون ثانویه باید بیماری‌های زمینه ای که موجب بروز غلظت خون شده است، برطرف شود.
رژیم غذایی مناسب برای کاهش غلظت خون
۱٫ پزشکان معتقدند با نوشیدن آب کافی، غلظت خون در حد متعادل باقی می‌ماند و مشکلاتی مانند لخته شدن خون که عاملی در بروز سکته قلبی است، بروز نمی‌کند، زیرا کم آبی باعث افزایش غلظت خون شده و گردش خون را دچار اشکال می‌کند. در نتیجه برای کاهش میزان هموگلوبین خون مایعات زیاد بنوشید و از کم آب شدن بدن خود جلوگیری کنید. مبتلایان به غلظت خون لازم است به میزان هموگلوبین خون خود توجه کنند، چون غلظت بالای خون می‌تواند عروق کوچک را مسدود کند و موجب ابتلای فرد به سکته‌های قلبی و مغزی شود.
۲٫ به طور کلی میوه‌ها و سبزی‌ها، به علت دارا بودن ویتامین C و فیبرهای محلول و نامحلول، باعث کاهش غلظت خون، کاهش میزان فیبرینوژن (پروتئینی که تبدیل به لخته خون می‌شود) و کاهش فشار خون می‌شوند. به همین علت افرادی که گیاه خوارند، نه تنها احتمال ابتلا به سرطان روده ای بزرگ را از خود دور کرده‌اند، بلکه دارای خون رقیق‌تر و فشارخون و فیبرونوژن پایین تری نسبت به افراد هم سن و سال خود هستند.
۳٫ برای کاهش لخته شدن خون از روغن جامد، روغن نارگیل، چربی‌های حیوانی، گوشت قرمز، دل، قلوه، مغز، پیه گاو و گوسفند به مقدار خیلی کم مصرف کنید و به جای آن از لبنیات کم چرب، ماهی، سبزی و میوه فروان استفاده کنید.
راهکارهای طب سنتی در درمان بیماری غلظت خون
در طب سنتی افزایش سودا در بدن باعث افزایش غلظت خون می‌شود. مصرف انواع گوشت، دل، جگر، کباب، کله پاچه، عدسی و … نیز می‌تواند باعث غلظت خون شود. به افرادی که غلظت خون دارند توصیه می‌شود از مصرف غذاهای پرادویه خودداری کنند. غذاهای با طبع‌سرد می‌توانند در کاهش غلظت خون مؤثر باشد. عرق کاسنی، شنبلیله، ریواس، کدوی سبز، دمنوش چای‌سبز، چای کوهی و چای‌ترش گیاهان دارویی هستند که به کاهش غلظت خون کمک کنند. همچنین مصرف میوه‌هایی مثل آلبالو، انار و رب‌انار، توت سیاه، تمشک، عناب، لیموی تازه، موز، کیوی، زرشک تازه (بهتر است زرشک تازه به صورت دمنوش مصرف شود) در کاهش غلظت خون مؤثر هستند. نکته مهم اینجاست که ماده ای به نام سالیسیلات (Salicylates) یک نوع رقیق کننده خون است که مانع جذب ویتامین K در بدن می‌شود. ویتامین K نقش مهمی در لخته شدن خون در بدن دارد. مواد غذایی شامل این ماده هستند که باعث کاهش غلظت خون می‌شوند. گیاهانی مثل پودر کالری، پاپریکا (نوعی فلفل)، زنجبیل، دارچین، شوید، آویشن، مرزنگوش، زردچوبه، ریشه شیرین بیان، کلم، نعناع، سیر، پیاز، روغن زیتون، کلم بروکلی، کاهو و همچنین میوه‌های مثل کشمش، آلو، گیلاس، زغال اخته، انگور، توت فرنگی، نارنگی و پرتقال سرشار از سالیسیلات هستند. در ادامه بعضی از این موارد توضیح داده می‌شود.
کیوی
کیوی مانند قرص آسپرین موجب رقیق شدن خون شده و از ایجاد پلاک در خون جلوگیری می‌کند و همچنین از غلظت خون می‌کاهد و از تنگ شدن عروق و بروز انواع سکته‌ها جلوگیری می‌کند.

چای کوهی
چای کوهی برای رقیق شدن خون مفید است. اما این گیاه در صورت مصرف با برخی داروها به حد خطرناکی باعث رقیق شدن خون می‌شود. پس باید در مصرف آن دقت کنید.
چای سبز
چای سبز در کنار اینکه به کاهش وزن شما کمک می‌کند، خون شما را هم رقیق می‌کند. ترکیب EGCG ‎ چای سبز دیواره رگ‌ها را نرم و انعطاف پذیر کرده و جریان گردش خون را هم منظم می‌کند‎.
دارچین
برای درمان غلظت خون از دارچین استفاده کنید. این ادویه رقیق کننده خون است و می‌تواند گردش خون را افزایش دهد.
شوید
اگر چه این گیاه به عنوان رقیق کننده چندان مطرح نیست اما مصرف زیاد آن همزمان با برخی داروها می‌تواند واکنش ایجاد کند.
سیر
سیر در کنار هزاران فایده ای که برای سلامتی دارد به درمان غلظت خون هم کمک می‌کند. زمانی که سیر خام می‌خورید، خون شما رقیق شده و در نتیجه جریان خون راحت تر می‌شود. سیر اکسید نیتریک تولید کرده و رگ‌های خونی را هم باز می‌کند.
پیاز
پیاز (پیاز سفید شیرین) به صورت خام احتمال سکته‌های مغزی ناشی از لخته شدن خون یا خونریزی‌های ناشی از پاره شدن رگهای مغزی را به نحو چشمگیری کاهش می‌دهد.
ریشه شیرین بیان
برای درمان غلظت خون و رقیق کردن خون می‌توانید از ریشه شیرین بیان استفاده کنید.
دستورات طب سنتی در درمان غلظت خون
• شربت گیاه قفیر یکی از بهترین شربت های درمان کننده غلظت خون است. جهت درمان غلظت خون با شربت قفیر روزی سه بار هر بار ۴ قاشق غذاخوری شربت قفیر در یک استکان آب حل کرده و میل کنید.
• عناب را همراه با چای ترش و زرشک (برای گرم مزاج‌ها) یا سکنجبین (برای سرد مزاج‌ها) دم کرده و هر روز یک لیوان میل کنید.
• عناب همراه با چای ترش و زرشک کوهی و کاسنی دم کرده و بعد از ولرم شدن با عسل مخلوط کنید و هر روز میل کنید.
• ۱۰ عدد عناب را همرا با ۱ قاشق غذاخوری آویشن در یک لیتر آبجوش دم کرده و روزی چند بار میل کنید.
• یک استکان از عرق‌هایی مانند؛ آویشن، بومادران، کاکل ذرت، دم گیلاس، گزنه و امثال آن برای درمان غلظت خون در طی روز میل شود.
• شربت آبلیمو را با خاکشیر و عسل تهیه کرده و هر روز صبح ناشتا یک لیوان میل کنید.
• ۳ استکان آبغوره خانگی را با ۲ استکان رب انار مخلوط کرده و هر روز دو سه قاشق آن را با کمی آب رقیق کرده و بنوشید.
• یک لیوان مخلوطی از آب سیب با آب هنداونه و آب لیمو شیرین یا آب پرتقال میخوش یا آب گریپ فوروت را باهم مخلوط کرده هر شب قبل از خواب میل کنند.
• یک استکان آب سبزی خرفه یا حدود ۵۰ گرم سبزی خرفه تازه هر شب قبل از خواب میل کنند.
نسخه دکتر خیر اندیش برای درمان غلظت خون
٫۱ خوردن گس مزه‌ها مثل انار، آب زرشک و آب کیوی
۲ ٫خوردن سرکنجبین
۳ ٫پیاده روی
۴ ٫انجام حجامت عام ۲ تا ۳ مرحله هر ماه یک بار

امروزه تأمین سلامت زنان به عنوان یکی از حقوق مسلم آن‌ها و یکی از اهداف اصلی جهت توسعه اجتماعی و اقتصادی جوامع محسوب می‌شود، بنابراین توجه به مشکلات و بیماری‌هایی که تهدیدکننده سلامت جسمی و روانی زنان است، از جمله اولویت‌های بهداشتی می‌باشد. سندرم پیش از قاعدگی (Premenstrual Syndrome) که به اختصار PMS گفته می‌شود یکی از مشکلات شایع در بین زنان است. در واقع سندرم پیش از قاعدگی به عود دوره ای ترکیبی از تغییرات جسمی، روانی و رفتاری در فازلوتئال چرخه قاعدگی اطلاق می‌شود. علائم بالینی سندرم پیش از قاعدگی را می‌توان در پنج دسته علائم اضطرابی ) تنش عصبی، نوسانات عاطفی، تحریک پذیری، اضطراب، کاهش تمرکز، ترس بی مورد (، افسردگی) افسردگی، ناامیدی، فراموشی، گریستن، گیجی، اختلال خلقی، اختلال خواب، گوشه گیری، کاهش علاقه به فعالیت‌های روزانه (، هیجانی) سردرد، تعریق، احساس گرگرفتگی، افزایش اشتها، تپش قلب، خستگی، بی حالی، کاهش انرژی، احساس عدم توانایی در انجام کارهای روزانه (، احتباسی) افزایش وزن، تورم انتهاها، حساسیت، سنگینی و احساس درد در سینه‌ها، درد کمر و شکم، درد مفاصل و عضلات، گرفتگی ساق پا، نفخ شکم (و جسمی) آکنه، التهاب بینی، تکرر ادرار، یبوست(طبقه بندی کرد.
%۲۰-۱۲ زنان، برخی از علائم و تغییرات این سندرم را نشان می‌دهند و در ۳۰-۴۰% زنان علائم در حدی است که که فرد را نیازمند درمان طبی می‌کند و در ۵% افراد اختلالات شدیدی به وجود می‌آورد. علت اصلی سندرم پیش از قاعدگی نامشخص است و تئوری‌هایی که در مورد آن مطرح می‌باشد عبارت‌اند از: افزایش آلدسترون، بالا رفتن عملکرد آدرنال، هیپرلاکتینمی، هیپوگلیسمی، افت آندورفین آندوژن، کاهش روی، منیزیم و ویتامین ۶B، کاهش میزان دوپامین و سروتونین مرکزی، اسیدهای چرب ضروری، عدم تعادل بین استروژن و پروژسترون که امروزه کاهش میزان سروتونین و دوپامین مرکزی بیشتر از سایر علل مورد توجه قرار گرفته است. اما آنچه که مسلم است این سندرم یک اختلال واحد نبوده، بلکه مجموعه ای از علائم با منشأ بیولوژیک می‌باشد که جنبه‌های روانی و اجتماعی نیز در آن دخالت دارند. عوامل ژنتیکی، سن، حرفه، نوع تغذیه، مصرف قرص‌های ضد بارداری، عوامل اجتماعی و فرهنگی، سطح تحصیلات، عدم وجود عادات ورزشی و وجود فشارهای روانی، از جمله عواملی هستند که زنان را مستعد ابتلاء به سندرم پیش از قاعدگی می‌کنند. در عصر جدید که زنان به نقش‌های متنوع و موقعیت‌های پرمسئولیت در بازار کار دست یافته‌اند، سندرم پیش از قاعدگی می‌تواند زنان را از کسب بهترین میزان کارایی در انجام وظایف محروم سازد و این مسئله اهمیت مطالعه بیشتر در مورد علل مساعد کننده این ناخوشی را روشن می‌سازد.

درمان
علاوه بر اختلاف نظر در مورد علت ایجاد علائم، در مورد درمان آن‌ها نیز میان پزشکان اختلاف نظر وجود دارد و بیش از ۳۰۰ درمان مختلف جهت رفع علائم سندرم قبل از قاعدگی پیشنهاد گردیده است. به علت مشخص نبودن دقیق پاتوفیزیولوژی این سندرم، پروتکل‌های درمانی بسیاری توصیه شده است. توصیه-
های درمانی عبارت‌اند از مصرف ویتامین‌ها از جمله ویتامین E و مواد معدنی، مسهل‌ها، پروژسترون، اسپیرونولاکتون برای از بین بردن آدم، بروموکریپتین جهت درد و احتقان سینه، مهار کننده‌های بازجذب سروتونین (SSRI) مثل فلوکسیتین، داروهای ضد پروستاگلاندین و داروهای ضد بارداری و نیز آنالوگ‌های هورمون آزادکننده گنادوتروپین، ویتامین E و گیاهان دارویی نیز پیشنهاد شده است.
بعضی از پزشکان رعایت رژیم غذایی را توصیه می‌کنند به این ترتیب که خانم‌های مبتلا به سندرم پیش از قاعدگی از مصرف شکر، الکل وهمچنین از مصرف بیش از اندازه چای، قهوه و نوشابه که دارای کافئین هستند اجتناب کنند و غذاهای خیلی کم گوشت و لبنیات کم چرب، میوه و سبزیجات و انواع حبوبات مصرف نمایند. برای پیشگیری از نفخ شکم غذا را در وعده‌های کوچک تر و تعداد وعده‌های بیشتر میل کنید. به منظور کاهش نفخ و احتباس مایعات از مصرف نمک برای چند روز آخر قبل از شروع قاعدگی اجتناب نمایند. از استرس دوری کنند. ورزش‌های هوازی ۳۰ دقیقه، ۴ تا ۶ بار در هفته و خواب کافی حدود ۸ ساعت در شب به درمان افسردگی قبل از قاعدگی کمک می‌کند. مصرف مناسب ویتامین‌های B تیامین و ریبوفلاوین و همچنین کلسیم و ویتامین D و E احتمال بروز این سندرم را کاهش می‌دهد.
گیاهان دارویی موئثر در درمان سندروم پیش از قاعدگی
امروزه گیاهان دارویی یکی از شایع‌ترین روش‌های درمانی هر نوع بیماری است، چرا که علاوه بر مقرون به صرفه بودن، عوارض جانبی کمتری نسبت به داروهای شیمیایی دارند. استفاده از فرآرده های گیاهی در جهان رو به افزایش است. مطالعات سازمان بهداشت جهانی WHO نشان می‌دهد که ۸۰ درصد جمعیت جهان از جنبه پزشکی به گیاهان وابسته هستند. در حالی که مصرف داروهای گیاهی تاریخچه طولانی دارد، فاقد عوارض جانبی و جزء میراث فرهنگی و گرانقدر کشورها هستند. چنین روش درمانی به طور عمده مورد قبول جامعه بوده و بیماران آن را بهتر تحمل می‌نمایند. در ادامه گیاهان دارویی که در کاهش علائم سندروم پیش از قاعدگی موئثر هستند را بیان می‌کنیم.
گیاه پنج انگشت (Vitex –agnus castus) یا گیاه ویتاگنوس
بهترین گیاه برای درمان مشکلات سندروم پیش از قاعدگی گیاه پنج انگشت است. نام دیگر این گیاه ویتاگنوس است و به دلیل تاثیرات خوبی که در بدن زنان می‌گذارد به آن «گیاه زنان» می گویند. گیاه پنج انگشت بدون داشتن هورمون با مکانیسم جدیدی بر روی غده هیپوفیز اختصاصاً روی تولید هورمون لوتئزینگ و افزایش پروژسترون مؤثر است و با تنظیم هورمون‌های زنانه باعث منظم شدن سیکل قاعدگی، کاهش علائم سندروم پیش از قاعدگی، و کاهش درد ناشی از قاعدگی می‌گردد. همچنین مصرف این گیاه باعث بالارفتن میزان پرولاکتین می‌شود و به همین دلیل در کاهش درد پستان‌ها می‌تواند مفید باشد. قرص آنگوگل و قرص ویتاگنوس از فرآورده‌های دارویی این گیاه هستند. به منظور کاهش علائم سندروم پیش از قاعدگی روزی ۱ قرص آگنوگل بعد از غذا در چندین ماه متوالی تا بهبود علائم حتی در زمان خونریزی ماهیانه مصرف گردد. و یا قرص ویتاگنوس باید حدود یک هفته قبل از قاعدگی تا هنگام قاعدگی و یا تا پایان دوره قاعدگی روزانه ۲ وعده میل شود. آن دسته از افرادی که تمایل به استفاده از قرص ندارند می‌توانند دمنوش گیاه پنج انگشت را در منزل درست کنند؛ برای این منظور باید یک قاشق مرباخوری از گیاه خشک شده را با آب جوش ترکیب و پس از دم کشیدن به مدت ۱۰ دقیقه صاف کرد و نوشید. مصرف این گیاه دارویی با داروهای ضد پر فشاری خون، بتابلاکرها، درمان‌های جایگزین هورمون یا قرص ضد بارداری، استروژن و آناگونیست های گیرنده دو پامین تداخل دارویی دارد.
گل راعی یا گل شهناز یا علف چای
گل راعی با نام علمی Hypericum perforatum L. یکی از گیاهان دارویی است که به صورت سنتی در تخفیف علایم سندرم قبل از قاعدگی استفاده می‌شود. این گیاه دارویی از فعالیت آمینواکسیداز و بازجذب سروتونین که کاهش آن در ایجاد سندرم پیش از قاعدگی نقش مهمی دارد جلوگیری می‌نماید و به علت شباهت زیاد آن با فلوکستین از نظر مکانیزم و خواص درمانی به آن پروزاک طبیعی نیز می گویند. پژوهش‌ها نشان داد که گل راعی به طور بارزی نسبت به پلاسبو در بهبود علائم رفتاری و فیزیکی سندرم پیش از قاعدگی مؤثر است. به منظور استفاده از این گیاه می‌توان از قطره هایپیران که عصاره هیدرو الکلی گل راعی است دو بار در روز هر بار ۳۰ قطره ۷ روز قبل از قاعدگی استفاده نمود. البته موارد منع مصرف این گیاه دارویی باید مورد توجه قرار گیرد.زنجبیل
گیاه زنجبیل برای درمان علائم سندروم پیش از قاعدگی مثل احتقان لگن، کرامپ های قاعدگی، سرگیجه، تهوع و استفراغ مفید است برای این منظور باید ۳-۴ گرم (معادل یک قاشق مرباخوری) زنجبیل را در یک لیوان آب جوش دم و بعد از صاف کردن استفاده کرد. همچنین ترکیب زنجبیل با چای و دارچین هم مناسب است. همچنین می‌توان یک برش زنجبیل تازه را به همراه لیموترش، نعنا (۷-۱۰ عدد برگ نعنای تازه) و یک قاشق مرباخوری عسل در یک قوری آب جوش به مدت ۲۰ دقیقه دم کرد. این دمنوش علاوه بر اینکه خوشمزه است خاصیت آرام بخش نیز دارد و می‌تواند حالت عصبی بودن، تحریک پذیری و حساس بودن ناشی از سندروم پیش از قاعدگی را از بین ببرد. ضمن اینکه خستگی ناشی از کار را برطرف می‌کند و برای خانم‌ها مناسب است.
گل مغربی
یکی از علت‌های تشدید کننده علائم سندروم پیش از قاعدگی کمبود اسیدهای چرب ضروری در بدن است.
دانه‌های گل مغربی دارای مقدار زیادی روغن و اسیدگاما-لینولینک است که اسیدهای چرب مورد نیاز بدن را تأمین می‌کند. مصرف خوارکی روغن این گیاه برای کاهش علائم سندروم پیش از قاعدگی مخصوصاً کاهش درد پستان‌ها موئثر است. روغن گل مغربی به خوبی تحمل می‌شود ولی گاهی اوقات ممکن است عوارضی مانند حالت تهوع و سردرد خفیف، داشته باشد. جهت درمان علائم سندرم قبل از قاعدگی، مصرف ۳ تا ۴ گرم روغن گل مغربی، به طور روزانه پیشنهاد می‌شود. فرآورده دارویی این گیاه به صورت کپسول ژلاتینی در بازار موجود است که محتوی عصاره روغنی گل مغربی است. میزان و طریقه مصرف قرص گل مغربی، دو بار در روز هر بار ۲-۱ کپسول نرم می‌باشد.
رازیانه
رازیانه به دلیل داشتن استروژن (هورمون زنانه) در بهبود علائم سندروم پیش از قاعدگی موئثر است. تأثیر درمانی گیاه رازیانه بیشتر بر علائم اضطرابی و علایم افسردگی است. عرق رازیانه را شبی یک لیوان همراه با یک قاشق مربا خوری عسل به غیر از زمان قاعدگی تا ۱۲۰ شب میل کنید.
نعنا
نعنا به علت دارا بودن ماده موئثره منتول باعث تسکین دردهای ناشی از سندروم پیش از قاعدگی می شود و همچنین علائم گوارشی ناشی از این بیماری را درمان می کند. طریقه مصرف به این صورت است که عرق یا برگ نعنا را با نبات کمی بجوشانید بعد از اینکه مقداری ولرم به آن عسل اضافه کرده و میل کنید.
اسطوخودوس
گیاه اسطوخودوس برای درمان علائم سندروم پیش از قاعدگی مثل نفخ، اسپاسم گوارشی، گاز معده، افسردگی، بی قراری و بخوابی موئثر است. استنشاق عطر گل اسطوخودوس یا ریختن گل تازه اسطوخودوس در بالش خاصیت آرام بخشی دارد و به درمان بی‌خوابی کمک می‌کند. ۲ گرم اسطوخودوس را باید به مدت ۱۰ دقیقه در یک استکان آب جوش دم کرد و قبل از خواب نوشید.

بهارنارنج
گیاه و عرق بهارنارنج برای درمان افسردگی، بی‌خوابی، اضطراب و بی‌قراری قبل از قاعدگی موئثر است. به این منظور ۲ گرم (معادل یک قاشق چای‌خوری) از گیاه بهارنارنج را باید در یک استکان آب جوش دم کرد و میل کنید. می‌توانید با افزودن عسل و آویشن تأثیر این دمنوش را افزایش دهید.
گل قاصدک
یکی از علائم سندروم پیش از قاعدگی جمع شدن آب در زیرپوست بدن و تورم و دردناک شدن اندام‌ها به‌ویژه پستان‌ها است. مصرف خوراکی گل قاصدک باعث دفع نمک اضافی موجود در بدن و کاهش تورم و التهاب بدن می‌شود. برای این منظور باید یک قاشق غذاخوری از گل قاصدک را در یک استکان آب جوش بریزند تا به مدت ۱۰-۱۵ دقیقه دم بکشد و از این دمنوش به‌صورت ناشتا بنوشند.
نسخه دکتر خیراندیش برای درمان سندروم پیش از قاعدگی
ازنظر دکتر خیراندیش این بیماری از غلبه سردی در بدن است و یکی از علل قاعدگی دردناک، ناباروری و کیست تخمدان این است که خانم‌ها در زمان قاعدگی به حمام می‌روند و به همین دلیل رطوبت از رحم جذب می‌شود و بلغم تولید می‌شود و این بیماری هم از تبلور بلغم است که بیشتر از نشستن در جای سرد و مرطوب و خوردن مرغ هورمونی و غذای سرد در دوران قاعدگی به وجود می‌آید. درمان به این صورت است:
۱٫ خوردن خوراکی‌ها با طبع گرم خصوصاً شب‌ها
۲٫ بادکش زیر شکم و کمر ۲۱ مرحله، یک‌شب در میان
۳٫ خوردن شبی یک لیون عرق رازیانه همراه با یک قاشق عسل به‌غیراز زمان قاعدگی تا ۱۲۰ شب
۴٫ درمان اورژانسی: خوردن دم‌کرده دارچین یا شوید یا زنجبیل همراه با عسل در دوران قاعدگی